كاني

کانی ها

کاربرد آنها

كاربرد سنگ ها و كانی ها

كانی ها و سنگ ها كاربردهای گوناگونی دارند برای ساختن وسایل زندگی ، زیورآلات، وسایل ساختمانی و در صنعت كاربرد فراوانی دارند.
بطور كلی سنگ ها و كانی ها به سه منظور استخراج می شوند.
الف: تأمین انرژی
ب: تأمین مواد اولیه صنایع
ج: جواهر سازی

تأمین انرژی:
انسان برای گرم كردن مسكن خود و پختن غذاها و راه اندازی وسایل نقلیه خود به انرژی نیاز دارد منبع اصلی تأمین انرژی سنگ ها هستند كه حدود 78 درصد انرژی در بین سنگ های رسوبی یافت می شود.
نفت: مایعی است تیره رنگ با بوی مخصوص كه تركیب شیمیایی ثابتی ندارد اما بیش تر از عناصر هیدروژن و كربن(هیدروكربن) است.
پرسش: نفت چگونه تشكیل می شود؟
موجودات بسیار ریز دریایی بنام پلانكتون ها كه در آب دریا زندگی می كنند و عمر كوتاهی دارند پس از مرك در بین رسوبات قرار گرفته و پس از میلیون ها سال بر اثر فشار و گرمای زیاد به نفت تبدیل می شوند.
پرسش: مخازن نفتی بیش تر دركجا تشكیل می شوند؟
بیش تر در زیر اقیانوس ها تشكیل می شوند و در هر مخزن نفتی بخش های زیر وجود دارند.
الف) سنگ مادر: به سنگ هائی كه نفت در آنها تشكیل می شود.
ب) سنگ پوششی: سنگ هائی هستند كه به صورت یك لایه نفوذ ناپذیر از بالا آمدن نفت جلوگیری می كنند و تقریباً به حالت تاقدیس مانند بوده و جنس آنها بیش تر از سنگ گچ و سنگ رستی می باشد.
ج) سنگ مخزن: سنگ هائی كه شكاف و حفره های زیادی دارند و در زیر سنگ پوششی قرار دارند و درون آنها نفت و گاز و مقداری آب شور جمع می شود.

ترتیب قرار گرفتن مواد در یك مخزن نفتی:
به ترتیب از بالا به پایین گاز- نفت- آب شور
زغال سنگ: یكی از مهمترین منابع انرژی است كه به صورت لایه هایی در بین سنگ های رسوبی یافت می شود. مصرف عمده آن در تولید انرژی الكتریكی- ذوب فلزات و پتروشیمی می باشد.
چگونگی تشكیل ذغال سنگ: گیاهانی كه در مرداب ها و سواحل دریاهای گرم رشد فراوان دراند پس از قرار گرفتن در بین رسوبات به وسیله باكتری ها تجزیه شده اكسیژن و هیدروژن آن ها خارج شده و در صد كربن آن ها زیاد شده و به ذغال سنگ نارس تبدیل می گردد.
زغال سنگ نارس بر اثر فشار و حرارت زیاد به انواع زغال سنگ های دیگر تبدیل می شود.
كُكْ: نوعی زغال سنگ بسیار مرغوب است كه تقریباً كربن خالص است و در صنایع فولاد سازی برای جداكردن آهن از سنگ معدن استفاده می شود.
انرژی گرمایی زمین: خروج آب چشمه های آب گرم نشان دهنده این است كه درون زمین گرم است.
امروزه بسیاری از كشورها توانسته اند از این انرژی استفاده كنند كه به آن زمین گرمایی گویند.
طریقه استفاده از انرژی گرمایی زمین برای تولید جریان برق
ب)كاربرد كانی ها و سنگ ها در مواد اولیه و صنایع
سنگ ها و كانی ها برای تهیه مواد اولیه كاربرد زیادی دارند به عنوان مثال:
1- در صنایع ساختمانی: برای تزئین نمای ساختمان ها- مصالح ساختمانی در نمای ساختمان بیش تر از گرانیت – مرمر- تراورتن و سنگ های چینی در تهیه مصالح بیش تر سنگ گچ – سنگ آهك
نكته: برای تهیه سیمان سنگ آهنك را با رس در كوره حدود 1400 درجه حرارت داده تا پودر سیمان تولید شود.
2- ذوب فلزات: برای ذوب فلزات از زغال سنگ آنتراسیت كك تهیه می كنند.
3- صنایع شیمیایی : ساختن انواع لنت ترمز- لوله فارسیت- انواع ایرانیت-
4- صنایع داروئی: ساختن انواع پودرها سموم شیمیایی - پودر پای بچه (پودر تالك)
5- صنایع غذایی: در كارخانه قند برای تصفیه قند از سنگ آهك استفاده می شود. خاك رس برای جدا كردن ناخالصی ها در صنایع غذایی استفاده می شود.



6- صنایع الكتریكی- الكترونیكی: برای انتقال جرایان برق و ساختن ترانزیستورها
ج) در جواهر سازی:
بعضی از كانی ها به علت رنگ و جلای زیبا ب عنان جواهر از آن ها استفاده می كنند مثل فیروزه- الماس- یاقوت- زمرد
کانی های کربناته شامل كلسیت، آراگونیت و دولومیت می باشند.
سنگ های كربناته 50% مخازن نفت و گاز دنیا و 95% مخازن نفت و گاز ایران را شامل می شوند.
در تشكیل سنگ های كربناته فرآیندهای بیولوژیكی و شیمیایی تأثیر گذار هستند. غالب آهك ها از ته نشست غیر آلی CaCO3 از آب دریا انجام می گیرند . تراورتن و آهك های كالیچی از انواع سنگ های كربناته خشكی می باشند.
سنگ های كربناته در مناطقی كه آب دارای گرمای مناسب و فاقد ذرات ریز تخریبی است، تشكیل می شوند. در یك محیط مساعد ابتدا آراگونیت تشكیل می شود بنابراین غلظت کلسیم پائین آمده و غلظت منیزیم بالا می رود و شرایط برای تشكیل كلسیت پر منیزیم فراهم می شود، سپس كلسیت كم منیزیم و در انتها دولومیت به صورت نادر ایجاد می شود (اولیه). سنگ آهك (Limestone) یا كربنات:
بندرت به صورت آهك خالص در طبیعت پیدا می شود. این سنگ، بیشتر به صورت آهك رسی، آهك ماسه ای و دولومیت یافت می گردد. ناخالصیهای مهم سنگ آهك عبارتند از:
منیزیم، سیلیس، آلومینیوم و منگنز
سنگ آهك خالص در دمای حدود 1000 درجه سانتی گراد كلسینه (Calcination) می شود:
CaCO3: CaO + CO2
چنانچه به آهك زنده (Quick lime) آب افزوده گردد، هیدراته خواهد شد و گرما خواهد داد:
گرما + Ca(OH)2: H2O + CaO
(آهك هیدراته) (آهك زنده)
به آهك هیدراته (Hydrated lime) آهک شكفته نیز می گویند. آهك زنده در برابر هوا و رطوبت ناپایدار است و از این روی نمی توان آن را برای مدتی دراز نگهداری كرد. آهك هیدراته را می توان مدتی طولانی انبار نمود.
كانی های مهم:
اجزاء تشكیل دهنده رسوبات كربناته:
رسوبات كربناته از كلسیت (كم یا پرمنیزیم) یا آراگونیت و مقداری نیز دولومیت، پیریت و كوارتز ، تشكیل شده اند.
كلسیت:.
وزن مخصوص این ماده معدنی حدود 6/2 گرم بر سانتیمترمکعب ، سختی آن 4-5/3 و دارای جلای شیشه ای یا مرواریدی است .
عناصر تشکیل دهنده دولومیت عمدتاً اکسید منیزیم (MgO) و آهک (CaO) می باشد ولی ممکن است عناصر دیگری چون اکسید های آهن ، سدیم و پتاسیم نیز در ساختمان آنها یافت شود. این کانی حاوی
4/30 % اکسید کلسیم، 92/21 % اکسید منیزیم و 7/47 % دی اکسید کربن می باشد.
دولومیت به صورت لایه های عظیم با ضخامت های چند ده فوتی یافت می شود . دولومیتها حدود 15 % پوسته زمین را می سازند و به مقدار زیاد در تمام نقاط دنیا یافت شده و به عنوان یکی از اجزاء رایج سکانسهای رسوبی شناخته می شوند. سنگ های حاوی دولومیت را با همان نام دولومیت یا سنگ آهک دولومیتی می شناسند.
دولومیت شکری، دولومیتی درشت بلور با منشأ دیاژنز مؤخر می باشد.
دولومیت فوق العاده ریزبلور بر اثر دیاژنز بلافاصله بعد از رسوبگذاری ایجاد شده است.

دولومیت یکی از سنگ های کربناتی است که از رسوبات عادی دریایی به شمار می آیند . اختلاف نظر فراوانی بر سر نحوه تشکیل لایه های دولومیتی وجود دارد. به نظر می رسد که دولومیت ها از معدود سنگ های رسوبی هستند که تغییرات مینرالوژیکی مهمی را تحمل کرده اند. دولومیت ها در اصل به صورت سنگ آهک های غنی از کلسیت و یا آراگونیت نهشته می شوند اما طی فرایندی که دیاژنز نامیده می شود کلسیت یا آراگونیت به دولومیت آلتره می شوند. آبهای زیر زمینی غنی از منیزیم که به میزان کافی شور باشند می توانند منابع مهم سازند های دولومیتی باشند.
بخش اعظم دولومیت ها در شرایط بیرونی از طریق رسوب از آب دریا در شرایط آب و هوای گرم و خشک و در وضعیتی که آب دریا حاوی نمک فراوان و هوا حاوی مقادیر زیادی دی اکسید کربن باشد ، به وجود می آید.
دولومیت های دیاژنتیکی در نتیجه جایگزینی متاسوماتیک کلسیت با دولومیت در جریان دیاژنز تشکیل می شوند.دولومیت های مناسب در صنعت در مجموعه های کربناته پلاتفرمی ، نواحی چین خورده و فرورفتگی های بین کوهها یافت می شوند .
رده بندی سنگ های کربناته :
1) رده بندی گرابو :
الف) کلسی رودایت Calcirudite (بیشتر دانه ها بیش از 2 میلی متر) ، آهك های درشت دانه كه اندازه دانه ها در حد گراول است.
ب) كلك آرنیت Calcarenite (بیشتر دانه ها بین 2 میلی متر و 62 میكرون) ، آهك های متوسط دانه كه اندازه دانه ها در حد ماسه است.
ج) کلسی لوتایتCalcilutite (بیشتر دانه ها کمتر از 62 میكرون) ، آهك های ریز دانه كه اندازه دانه ها در حد سیلت و رس است.
2) رده بندی فولك:
عمدتاً بر اساس تركیب بوده و اجزا تشكیل دهنده را به دو دسته آلوكم ها و ارتوكم ها تقسیم كرده است.
اجزاء سنگ های آهكی عبارتند از :
* آلوكم:
آلوكم عبارتند از دانه های تخریبی با منشأ برجا كه شامل دانه های اسكلتی و غیراسكلتی است.
ذرات غیر اسكلتی:
این ذرات شامل اووئیدها، پیزوئیدها، پلت ها، اینتراکلست و اگرگات می باشد.
اووئید ، Ooide:
دانه های كروی یا بیضوی شكل كه اندازه آنها كمتر از 2 میلی متر است و دارای یك هسته از جنس خرده های اسكلتی، پلت یا ذرات آواری از قبیل كوارتز می باشند.
اووئیدها انواع متقارن و نامتقارن دارند. اووئیدی كه دارای یك لایه در اطراف هسته است Surficial نامیده می شود. در اووئیدهای نامتقارن ضخامت لایه ها در بخش زیرین اووئید بیشتر است.
در محیط های رسوبی عهد حاضر اگر محور بلند آراگونیت مماس بر حلقه یا لایه زیرین قرار گیرد، ساختمان متحدالمركز Concentric تشكیل می گردد ولی اگر این محورها به طور عمودی نسبت به سطح زیرین قرار گیرد ، فابریك شعاعی Radial Fabric به وجود می آید. 
جمعه 18/11/1387-9:42
+ نوشته شده در  سه شنبه پنجم بهمن 1389ساعت 22:13  توسط خانم  | 

کانی ها در یک نگاه

این پلاژیوکلازها که خیلی کمتر زونه هستند معمولا دارای ماکل آلبیت و همچنین ماکل آلبیت و کارلسبارد تواما در آنها دیده می‌شود. ما کل پرکلیین نیز در این پلاژیوکلازها ظاهر می‌شود.

کانیهای فرومنیزین گابروها

پیروکسن‌های گابروی معمولی اوژیت و دیو پسیدیک می باشد. انکلوزیونهای ایلمنیت و سایر اکسیدهای آهن در پیروکسن‌ها ممکن است تولید ساخت شالیدن بنماید. در نوریت‌ها و هیپریت‌های هیپرتین مهمترین کانی تیره رنگ می‌باشد و ممکن است دارای پلئوکروشیم باشد، انستاتیت نیز گاهی دیده می‌شود. الیوین این سنگها معمولا از نوع متوسط است ولی در بعضی گابروها که دارای آهن زیاد می‌باشند از نوع فایالیت می‌باشد.

سنگ های الیوین گابرو و تروکتولیت کمیاب تر از گابروهای پیروکسن‌دار است و به همین ترتیب الیوین نوریت‌ها از نوریت‌هاییگر کمیاب‌تر است. گابروهایی که دارای هورنبلند بصورت کافی اولیه باشد فقط در نواحی محدودی یافت می‌شود ولییه که در نتیجه جانشینی پیروکسن‌ها بوجود آمده باشد زیاد دیده می‌شود. رنگ هونبلندهای اولیه قهوه‌ای در گاهی سبز رنگ است در صورتی که رنگ هورنبلندهای ثانویه سبز یا سبز روشن می‌باشد. د هورنبلند ثانو

کانیهای فرعی

بیوتیت به عنوان کانی فرعی در بعضی انواع گابروها دیده می‌شود و در برخ نوریت‌ها و گابروها به حدی زیاد است که می‌توان آن را جزء کانیهای عادی سنگ دانست. کوارتز نیز ممکن است به مقدار خیلی کم در این سنگها ظاهر شود(مخصوصاٌ در نوریت‌ها و هورنبلند گابروها) . در برخی گابروها که به نام کوارتز گابرو نامیده می‌شود ، کوارتز مقدارش به حدی است که می‌توان به آن کانی شاخص اطلاق کرد.
مهمترین کانیهای فرعی این سنگها عبارتند از: آپاتیت ، منیتیت ، ایلمنت و اسپنیل و به مقدار کمتری پیریت ، پیروتین ، گروناها ، اسفن و اثری از فلدسپاتوئیدها نیز در انواع قلیایی این سنگها دیده می‌شود.
کرومیت به عنوان کانی فرعی در انواع تروکتولیت‌هادیده می‌شود. بعضی از نوریت‌ها دارای سیلیملنیت ، آندالوزیت ، کوردیریت و گرونا است که بیشتر ممکن است از سنگهای همبر سنگ اضافه شده باشد.

دگرسانی گابروها

پلاژیوکلازها دگرسان شده تبدیل به آلبیت و زوئیزیت و یا سایر کانیهای دسته اپیدوت می‌شود. پیروکسن‌ها که ممکن است آمفیبول جانشین آنها شده باشد دگرسان شده به کلریت ، تالک و سرپانتین تبدیل می‌شوند. الیوین در اثر دگرسانی به سرپانتین و مانیتیت تبدیل می‌گردد.

ساخت و بافت گابروها

گابروها معمولا دارای بافت دانه‌ای با دانه‌های متوسط تا درشت و نیم شکل‌دار هستند. بافت پگماتیتی خیلی به ندرت در این سنگها دیده می‌شود. بافت پورفیری کمیاب است ولی بافت گنیسی و نوار ممکن است دیده شود. هم پلاژیوکلازها و هم الیوین‌های این سنگها ممکن است کم و بیش بصورت موازی باهم قرار گرفته باشند. یکی دیگر از بافت‌های معمولیین سنگها بافت افی تیک است که در آن تعدادی بلور نسبتا ریز پلاژیوکلاز در داخل بلور درشت پیروکسن دیده می شود و معرف تبلور همزمان این دو کانی در سنگ است.
در این سنگها بافت اربیکولار نیز گاهی دیده شده است. در برخی از توده‌های نفوذی گابرو بافت و درشتی دانه‌ها و ترکیب سنگ ممکن است از یک نقطه به نقطه دیگر تغییر فاحشی داشته باشد. در گابروها معمولا آلبیت منیتیت شکل‌دار و پیروکسن و الیوین و پلاژیوکلازها نیمه شکل‌دار می‌باشد و اگر کوارتز وارتوز وجود داشته باشد فضای باقیمانده بین سایر دانه‌ها را پر می‌کند. ساخت کرونا یا تاجی یا نوارهای حاصله در نتیجه فعل و انفعال شیمیایی ماگمایی باقی مانده رویین دسته از سنگها بخصوص دور الیوینها و منیتیت‌ها و پیروکسن‌ها مخصوصا وقتی در همبری پلاژیوکلازها قرار گرفته باشد خیلی زیاد دیده می‌شود. ا بلور در ا

محل تشکیل گابروها

گابرو ونوریت معمولا در حاشیه باتولیتها و بصورت توده‌های نفوذی که در اولین مراحل باتولیت‌های مرکب بوجود می‌آید و همچنین بصورت توده‌های نفوذی مستقل که ممکن است مطبق نیز باشد. همچنین ممکن است به صورت طبقاتی در بین توده‌های مطبق پریدوتیتی دیده شوند.
تروکتولیت‌ها همراه با پریدوتیت‌ها ظاهر می‌شوند. انورتوزیت‌ها نیز ممکن است بصورت توده‌های نفوذی بزرگ که اکثرا در پرکامبرین تشکیل شده است و پلاژیوکلاز آنها لابرادوریت یا آندزین است. و یا بصورت توده‌هایی در لوپولیت‌های پریدوتیتییوکلاز آنها از نوع بیتونیت است و به صورت توده‌های محدودی که در اثر عمل سگوگالیون در سنگهای گابرویی بوجود می‌آیند. که پلاژ

کاربرد

گابرو هم به عنوان سنگ لاشه (در جاده سازی، ساخت تونل و پل سازی) و هم به عنوان سنگ تزئینی و نما در فضاهایی و بیرونی ساختمانها کاربرد دارد. در اکثر کشورهای جهان این نوع سنگ در صورت آلتره نبودن یکی از بهترین انواع سنگ ساختمانی محسوب می شود.

+ نوشته شده در  سه شنبه پنجم بهمن 1389ساعت 22:8  توسط خانم  | 

کانی شناسی


کانی شناسی

ریشه لغوی
لغت مینرال (کانی) که از قرون وسطی مورد استعمال قرار گرفته از لغت یونانی Mna (متشابه لاتینی آن Mina است) به معنی "کانی" یا "گردال" (از نظر معدن شناسی) مشتق شده است، لذا نام فارسی آن یعنی "کانی" معروف موادی است که از کانسارها بدست می‌آورند.



نگاه اجمالی

قرنها پیش از دستیابی انسان به فلزات و علم استخراج و مصرف آنها ، برخی از سنگها و کانیها مهمترین ابزار دفاعی ، زراعی و شکار بشر محسوب می‌شده‌اند. بشر اولیه جهت تهیه ابزار سنگی از مولد دارای سختی زیاد همچون سنگ چخماق ، کوارتزیت ، ابسیدین ، کوارتز و ... که در محیط زندگی‌اش فراوان بوده استفاده کرده است. نحوه استفاده و بکارگیری این مولد آنچنان در زندگی و پیشرفت انسان مؤثر بوده است که بر این اساس زمان زندگی انسان اولیه را به سه دوره دیرسنگی ، میانسنگی) و نوسنگی تقسیم شده‌اند. همزمان با شناخت فلزات و استخراج آنها عصر فلزات آغاز گردید. احتمالاً اولین فلز استخراج شده در حدود 450 سال ق.م ، مس بوده است.

کانیها از نظر فیزیکی و شیمیایی اجسام طبیعی و همگن هستند که تقریبا منحصرا بصورت بلور و یا لااقل توده بلورین حاوی ذرات ظریف و ریز تا درشت تشکیل می‌گردند. فقط معدودی از کانیهایی که آنها را بصورت جامد می‌شناسیم، به حالت بی شکل و یا ژلهای وجود دارند. با توجه به همگن بودن شیمیایی کانیها ، ترکیب آنها را می‌توان بوسیله فرمول نشان داد. مع ذلک این فرمول در بسیاری از حالات ، منظور عادی شمی را مجسم نمی‌کند، به این جهت در نگارش آن مفاهیم کریستالو شیمی به مقیاس وسیعی باید منظور گردد. برای معرفی کانیها علاوه بر فرمول آنها ، تمام خواص فیزیکی مانند خواص نورانی ، الکتریکی ، مقاومت ، سختی و بالاخره خاصیت بلورشناسی نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد. اساس مطالعه این خواص موضوع کانی شناسی عمومی را تشکیل می‌دهد.




تاریخچه

مصریان قدیم شش هزار سال قبل از میلاد در صحرای سینا فیروزه را به خاطر رنگ زیبایش استخراج می‌کردند. انسانهای عهد حجر ، سنگ آتشزنه را که دارای سطح شکست تیز است، به عنوان چاقو و سرنیزه ، جهت تراشیدن چوب و تهیه نوک تیز کمان به کار می‌برند. علاوه بر تفریت که دارای سطح شکست منحنی شکل است برای تهیه تبر و از سنگ آتشزنه و پیریت جهت تهیه آتش استفاده می‌کردند.

عهد حجر زمانی خاتمه یافت که انسان توانست در نتیجه تجارب گوناگون از مس و قلع آلیاژی به نام مفرغ یا برنز تهیه کند. در طی عهد برنز بشر قرنها تجربه اندوخت تا سرانجام حدود 1000 سال قبل از میلاد مسیح به کشف و تهیه آهن توفیق یافت. به روایت دیگر حدود 2700 سال قبل عصر مفرغ آغاز شد که در این عصر انسان ابزار خود را از این آلیاژ تهیه می‌نموده است. حدود 3000 سال ق.م مصریها از ذوب سیلیس ، شیشه تهیه نمودند و قرنها پیش از میلاد مسیح چین‌ها در فسیلها از کائولن ابزار چینی می‌ساخته‌اند. در طول تاریخ اطلاعات بسیاری در رابطه با چگونگی شکل گیری ، جنس ، ساختمان و سایر خصوصیات کانیها بدست آمده است.

سیر تحولی و رشد

اصولا یونانیها نخستین ملتی بودند که جنبه علمی کانیها را بررسی کردند مثل تالس ملطی که 485 سال قبل از میلاد به خاصیت کهربایی کانیها اشاره کرده و تمیش تکلس (527-549 ق.م) که دست به استخراج معادن زد. یک کتاب سنگ شناسی (الاحجار) که به ارسطو (322-384 ق.م) نسبت می‌دادند بعدها معلوم شد که در سده هشتم نوشته شده ، ولی کتابی از شاگردش یتوفر است (288-372 ق.م) بجا مانده بنام "راجع به سنگها" که شاید بتوان گفت اولین کتاب علمی کانی شناسی است.

کتاب با ارزش دیگری که بعدها نوشته شد بوسیله پزشک رومی جالینوس (201-113 م) بود. اثر دانشمند عالیقدر ایرانی ، ابو علی سینا (1037-970) تحت عنوان "درباره کانیها" را شاید بتوان گفت اولین کتابی است که کانیها را بطور سیستماتیک به چهار دسته تقسیم کرده است. از اروپاییان از کانی شناس آلمانی آلبرت فون بول (280-119 م) یاد می‌کنیم این شخص که به ماگنوس معروف است داراری پنج جلد کتاب از زمینه کانی شناسی است. از دو شخصیت دیگر آلمانی به نامهای باسیلوس والنتین و آگریکولا (1623-1555) یاد می‌کنیم که شخص اخیر بعدها به پدر کانی شناسی معروف گشت.

آخرین شخصی که کانیها را از نظر ظاهری مورد مطالعه قرار داد، کانی شناس روسی لموسوف (1711-1765) بود. در سال 1669 یک دانشمند دانمارکی به نام نیلس استنسن قانون ثابت بودن زوایا را کشف کرد. در همین سال شخص دیگری به نام اراسموس بارتولینوس موفق به کشف شکست مضاعف کلیست ایسلندی گردید. قانون پارامتر وایس آلمانی در دهه دوم قرن بیستم وضع کرد. در سال 1830 هسل 32 کلاسه را ثابت کرد، پس از آن با استفاده از محاسبات ریاضی فدروف روسی و شنفلیس آلمانی 230 شبکه فضایی را ثابت کردند. با کشف اشعه ایکس بوسیله رنتگن ، تحول عظیمی در کانی شناسی بوجود آمد بدینوسیله برای اولین مرتبه ماکس فون لاوه موفق به مطالعه ساختمان داخلی کریستال گردید. بعد از اینکه استفاده از اشعه ایکس در کانی شناسی نشان داده شد، براگ در سال 1913 اولین ساختمان یعنی شبکه نمک طعام را معرفی نمود.
__________________
******
زندگي صحنه يكتاي هنرمندي ماست
هركسي نغمه خود خواند و از صحنه رود
صحنه پيوسته به جاست
خرم آن نغمه كه مردم بسپارند به ياد...


+ نوشته شده در  سه شنبه پنجم بهمن 1389ساعت 22:4  توسط خانم  | 

کلسیت

کلیست

ریشه لغوی

نام کلسیت از کلمه لاتین کالکس (Calx) به معنی آهک سوزان گرفته شده است.
 

سیستم تبلور

کلسیت در سیستم تری‌گونال ، رده اسکالنوئدریک متبلور می‌شود. دارای بلورهای درشت و مشخص و یا بصورت توده‌های دانه‌ای می‌باشد. فرمهای رومبوئدر و اسکالنوئدر کلسیت فراوانتر است. دارای ماکلهای گوناگون و متنوع نیز می‌باشد.
 

ساختار کلسیت

ساختار کلسیت به صورت رومبوئدر است و در آن یونهای کلسیم و بنیان (CO3)2- بطور یک در میان قرار دارند. در بنیان CO3 هر کربن بوسیله سه اکسیژن ، به صورت مثلث احاطه شده است و مثلثها در صفحه‌های عمود بر محور C قرار دارند. این ساختار را می‌توان با شبکه تبلوری نمک طعام مقایسه نمود که در آن یونهای کلسیم در موقعیت یونهای سدیم و مثلثهای CO3 در موقعیت مکانی یونهای کلر قرار دارند.
 

مشخصات ماکروسکوپی کلسیت

  • کلیواژ : دارای کلیواژ کامل موازی با سطوح رومبوئدری (1011) است و زاویه بین سطوح کیلواژ 74 درجه می‌باشد. در اثر کلیواژ کلسیت به آسانی به صورت متوازی‌السطوح لوزی می‌شکند.
     
  • سختی : سختی کلسیت در سطح کلیواژ 3 می‌باشد و در سطوح دیگر 2.5 است. که به آسانی توسط چاقو خط برمی‌دارد، ولی توسط ناخن خط برنمی‌دارد.
     
  • رنگ : رنگ آن سفید یا بی‌رنگ است، اما در اثر وجود بعضی ناخالصیها می‌تواند به رنگهای سبز ، زرد ، آبی و حتی قهوه‌ای تا سیاه نیز دیده شود، رنگ خاکه آن نیز بی‌رنگ است.
     
  • ماکل : ماکل در بلورهای کلسیت به صورت فراوان دیده می‌شود. فراوانترین آنها با سطح ماکل (0001) است که در این صورت شبیه به دی‌تری گونال پایرامیدال می‌باشد. همچنین ماکل پلی سنتتیک ، ماکل قلبی شکل و پروانه‌ای نیز در آن دیده می‌شود.
     
  • فرم : کلسیت علاوه بر فرمهای بلوری ، به صورت دانه‌ای ، ساقه‌مانند ، رشته‌ای ، استالاکتیتی و توده‌ای نیز تشکیل می‌شود.
     
  • خاصیت مشخصه کلسیت : کلسیت در اسیدها ، حتی در حالت سرد ، با ایجاد گاز CO2 ، به آسانی حل می‌شود. اگر کمی اسید کلریدریک رقیق و سرد روی کلسیت بریزیم با آن واکنش داده و می‌جوشد.

مشخصات میکروسکوپی کلسیت

  • نور طبیعی

    کلسیت در نور طبیعی بی‌رنگ است، اما بعضی اوقات به صورت مه‌آلود دیده می‌شود. گاهی به صورت االیتی یا اسفرولیتی دیده می‌شود. کلیواژ کامل آن به موازات سطح (1011) به صورت دو سری متقاطع با زاویه ́55 , ˚74 دیده می‌شود. گاهی دارای جدایش به موازات سطح (0112) می‌باشد، که به خاطر ماکل است. برجستگی بلور از جهات گوناگون ، متفاوت است. از اینرو ، برجستگی ضعیف تا متوسط ، منفی یا مثبت دارد. مقاطع موازی با سطح (0001) برجستگی ثابت دارد.

     
  • نور قطبیده

    بیرفرژانس فوق‌العاده قوی دارد و رنگهای تداخلی آن رنگهای سفید سریهای فوقانی می‌باشد. خاموشی نسبت به اثر کلیواژ متقارن است. ماکل پلی‌سنتتیک زیاد دیده می‌شود. تیغه‌های ماکل به ویژه در کلیستهای تولید شده در اثر دگرگونی بطور معمول موازی با قطر بزرگ لوزی است، اما گاهی نسبت به آن مایل دیده می‌شود. این تیغه‌ها اغلب خیلی ظریف هستند و تیغه‌های ماکل به علت نازکی زیاد از خود رنگ تداخلی سری اول را نشان می‌دهند.

     
  • نور متقارب : یک محوری منفی است و اغلب دوایر رنگین دارد. گاهی به صورت دو محوری دیده می‌شود.

نحوه و محل پیدایش کلسیت

کلسیت یکی از کانیهای فراوان سنگهای رسوبی و دگرگونی است. سنگ آهک ، تراورتن و مرمر فقط از کلسیت ساخته شده‌اند. حدود 50 درصد ترکیب مارنها ، کلسیت است. بخش اعظم ماسه‌سنگ‌های آهکی را کلسیت می‌سازد. کلسیت در سنگهای آذرین بیرونی بطور ثانوی تشکیل می‌شود. اسکلت آهکی موجودات زنده ، ممکن است کلسیتی باشد.

گل سفید یک نوع آهک متخلخل و نرم و خاکی است که از پوسته آهکی روزن‌داران تولید شده ‌است. مرمر اونیکس یک نوع آهک است که از رشته‌های ظریف کلسیت ساخته شده ‌است. تراورتن نیز کلسیت است که در محل چشمه‌های آهکی تشکیل می‌شود. در ایران سنگهای آهکی که از کلسیت همراه با ناخالصی تشکیل شده‌اند، بسیار فراوان هستند و تقریبا در همه استانها وجود دارند.
 

کاربرد کلسیت

کلسیت به صورت سنگ آهک در صنایع سیمان و کارخانجات آهک‌پزی به‌مقدار زیاد مصرف دارد. در صنایع شیمیایی مانند کارخانه قند ، برای تصفیه و جداسازی ترکیبات فسفاتی و اسیدهای آلی ، در صنایع نفت برای خنثی کردن ترکیبات آلی ، سولفیدها و بی اثر ساختن گاز انیدرید سولفوره و تهیه گریس ویژه بکار می‌رود. در کارخانه‌های ذوب فلزات ، به عنوان کمک ذوب ، در صنایع رنگ به عنوان پرکننده و نیز در صنایع چرم ، برای جدا کردن مو و پشم استفاده می‌شود. همچنین به صورت پودر مل در نقاشی و نیز در خمیردندان ، لاک شیمیایی ، عطر و لاستیک سازی مصرف می‌شود. در صنایع ساختمانی به عنوان سنگ نما به نام مرمریت یا تراورتن ، سنگ چینی ، مرمر و نیز در بتن به صورت سنگدانه مصرف می‌شود. انواع شفاف آن به نام اسپات دیسلند قبلا در ساخت وسایل نوری ، از جمله نیکل ، برای تولید نور پلاریزه به کار می‌رفت. اما امروزه به جای آن از صفحات پلاروید استفاده می‌شود.
 

 

 

ضعيف

متوسط

بسيارخوب

عالي

+ نوشته شده در  سه شنبه پنجم بهمن 1389ساعت 21:59  توسط خانم  | 

کلسیت


                 مقالات » سنگ و کانی : رده بندی کانسارهای زغال از نظر اکتشاف
رده بندی کانسارهای زغال از نظر اکتشاف:
مناطق زغالدار را با توجه به وضعیت ساختار زمین شناسی، ضخامت لایه های زغالی، ساختار لایه های زغالی، میزان خاکستر،قابلیت تغلیظ پذیری و تیپ پتروگرافی طبقه بندی می کنند.
1-رده بندی بر اساس وضعیت ساختار زمین شناسی
کانسارهای زغالی را با توجه به پیچیدگی ساختار زمین شناسی، تداوم ضخامت لایه ها، پیوستگی لایه ها و مسائل تکتونیکی به سه گروه زیر تقسیم می کنند :
الف – گروهI
کانسارهای زغالی که در این گروه قرار می گیرند، ساختار زمین شناسی ساده ای دارند و در آنها پیوستگی گسترش لایه های زغالی و ضخامت آنها در محدوده وسیعی حفظ مي شود و بلوکهای آن به وسیله گسلهای واضح و آشکار از یکدیگر به خوبی قابل تفکیک است.
بخشی از ذخایر اکتشافی کانسارهای زغالی را که در این گروه جای می گیرند، می توان در رد ه های ( 111 ) یا A و( 222 ) یا B محاسبه کرد .
ب – گروه II
کانسارهای زغالی این گروه از نظر ساختار زمین شناسی پیچیده اند و گسترش لایه های زغالی و ضخامت آنها تقریباً ثابت وتفکیک بلوکهای آنها در اثر عملکرد گسلها ساده است.
بخشی از ذخایر اکتشافی کانسارهای زغالی را که در این گروه جای می گیرند می توان در رده های ( 111 ) یا A و( 222 ) یا B محاسبه کرد.
ج – گروه III
در این گروه، آن دسته از کانسارهای زغالی قرار می گیرند که ساختار زمین شناسی آنها خیلی پیچیده، گسترش و پیوستگی لایه های زغالی متغیر و تعقیب لایه های زغالی آنها در سطح مشکل است. ضخامت لایه های زغالی این کانسارها در فاصله های بسیار کوچک نیز تغییرات شدیدی دارد.
اختصاص ذخایر اکتشافی این کانسارهای زغالی در رده های ( 111 ) یاA و ( 222 ) یا B (بواسطه حجم زیاد و در نتیجه هزینه بالای حفریات اکتشافی) اقتصادی نیست. ذخایر اکتشافی این کانسارها را در رد ه های( 333 ) یا 1Cمحاسبه می کنند.
2-رده بندی بر اساس ضخامت لایه های زغالی
مناطق زغالدار را از لحاظ ضخامت لایه ها به شرح زیر طبقه بندی می کنند :
الف - خیلی نازک لایه با ضخامت تا 5/0 متر
ب - نازک لایه با ضخامت 5/0 تا 30/1 متر
ج - متوسط لایه با ضخامت 30/1 تا 50/3 متر
د - ضخیم لایه با ضخامت 50/3تا 15 متر
لایه های زغالی ایران اکثراً در گروه خیلی نازک و نازک و به ندرت در گروه متوسط لایه قرار می گیرند.
3-رده بندی بر اساس ساختار لایه های زغالی
کانسارهای زغال را از نظر ساختار لایه ها به شرح زیر طبقه بندی می کنند :
الف - لایه های زغالی با ساختار ساده (بدون لایچه های ناخالصی)
ب - لایه های زغالی با ساختار پیچیده (دارای لایچه های ناخالصی)
ج - لایه های زغالی با ساختار خیلی پیچیده (دارای لایچه های ناخالصی متعدد)
لایه های زغالی ایران اکثراً در گروه با ساختار پیچیده و خیلی پیچیده جای دارند و به ندرت در گروه ساختار ساده قرار می گیرند.
4-رده بندی بر اساس میزان خاکستر
کانسار زغال را از لحاظ میزان خاکستر به شرح زیر طبقه بندی می کنند :
الف - لایه های زغالی با خاکستر خیلی کم که کمتر از 10 درصد خاکستر دارند.
ب - لایه های زغالی با خاکستر کم که 10 تا 15 درصد خاکستر دارند.
ج - لایه های زغالی با خاکستر متوسط که 15 تا 25 درصد خاکستر دارند.
د - لایه های زغالی با خاکستر نسبتاً زیاد که 25 تا 31 درصد خاکستر دارند.
ه - لایه های زغالی با خاکستر زیاد که 31 تا 40 درصد خاکستر دارند.
و - لایه های زغالی با خاکستر خیلی زیاد یا پرخاکستر که از 40 تا 50 درصد خاکستر دارند.
لایه های زغالی کانسارهای ایران از لحاظ خاکستر بیشتر در گروه با خاکستر متوسط تا با خاکستر خیلی زیاد طبقه بندی می شوند.
5-طبقه بندی بر اساس قابلیت تغلیظ پذیری
لایه های زغالی را از لحاظ تغلیظ پذیری به سه گروه زیر تقسیم می کنند :
الف - لایه های زغالی با تغلیظ پذیری آسان
ب - لایه های زغالی با تغلیظ پذیری متوسط
ج - لایه های زغالی با تغلیظ پذیری سخت
لایه های زغالی ایران از لحاظ تغلیظ پذیری به گروه متوسط و سخت تعلق دارند.
6-رده بندی بر اساس ویژگی های پتروگرافی
لایه های زغالی را از لحاظ تیپ پتروگرافی به شش گروه زیر تقسیم می کنند :
الف - زغالهای اولتراکلارن خیلی براق که 91 تا 100 در صد مواد قابل پخت (ویترینیت ها) دارند.
ب - زغال های کلارن براق که 81 تا 90 درصد مواد قابل پخت دارند.
ج - دوروکلارن های نیمه براق که دارای 66 تا 80 در صد مواد قابل پخت هستند.
د – دورن های نیمه مات که 46 تا 65 درصد مواد قابل پخت دارند.
ه - دورن نیمه مات تا مات که دارای 21 تا 45 درصد مواد قابل پخت است.
و - اولترادورن مات که صفر تا 20 درصد مواد قابل پخت دارد.
مواد قابل پخت در زغالسنگ عبارت از کل اجزای ویترینیت به اضافه یک سوم سم یویترینیت ها است. بقیه اجزای زغالسنگ درتیپهای یاد شده را مواد غیر قابل پخت تشکیل می دهند. به مجموع فوزینیت ها و دو سوم سمی ویترینیت ها مواد غیر قابل پخت اطلاق می شود. زغالسنگهای ایران را از لحاظ تیپ پتروگرافی در گروه اولتراکلارن، دوروکلارن و کلارودورن طبقه بندی می کنند.



کاربرانی که از شما تشکر کردند : hadi486gham.

جستجوي كلمه كليدی در گوگل : كلمات كليدي براي اين موضوع انتخاب نشده




مطالب مشابه:
  • ویژگی ها و عوامل مؤثر در طبقه بندی زغالسنڠ...
  • شبکه گمانه های اکتشافی و محاسبه ذخیره
  • طراحی نگهداری سقف در معدنکاری زغال سنگ
  • زمین شناسی اقتصادی
  • طبقه بندی سنگ های آذرین و رسوبی


    ارسال لینک برای دوستان از طریق یاهو مسنجر افزودن به علایق گوگل افزودن به کلوب 100 درجه افزودن به دیگ افزودن به خوشمزه افزودن به فرندفید افزودن به بالاترین افزودن به مهندس افزدون به دنباله
  • + نوشته شده در  سه شنبه پنجم بهمن 1389ساعت 21:54  توسط خانم  | 

    کانی ها نگاهی دیگر

    خواص سنگ های مانند عقیق سبز ؛سیترین و غیره......

     



    آکوامارین
    آکوامارین ؛در زبان لاتین به معنای آب دریاست و این نشانه طیف رنگی آبی سبز تا آبی انواع این سنگ است .
    دریانوردان از این سنگ در سفر های دریایی خود استفاده می کردند؛چون آن را محافظ خود می پنداشتند .گفته می شود این سنگ ؛گنج پریان دریایی است .
    خواص درمانی
    کار آکوامارین خلاق و فعال کردن و پاک سازی چاکرای گلوست .سنگی است که به ما جرآت بیان حقایق ؛احساسات و عواطفمان و نیز جسارت رویارویی با موقعیت های سخت را می دهد .
    این سنگ به ما کمک می کند آگاهی مان را افزایش دهیم و از آنجا که در مراقبه موثر است ؛ذهنامن را آرام و تشویش و نگرانی را از ما دور کند .واکنش های تند را آرام و سیستم ایمنی بدن را در مقابل آلرژی ها و تب یونجه تقویت می کند .گذاشتن این سنگ روی چشمان خسته و سرخ شده برای رفع خستگی توصیه می شود .همچنین برای رفع تورم ؛آن را روی غدد متورم می مالند .این سنگ خاصیت رفع اضطراب و تنش دارد ؛به همین خاطر در مورد کسانی که هنگام خشم و خستگی دندان قروچه می کنند یا فکشان قفل می شود کاربرد دارد .
    آونتورین
    آونتورین واژه ای ایتالیایی به معنای شانس و اتفاق است .وجه تسمیه آن به اعتقاد برخی ؛کشف تصادفی آن است و برخی دیگر معتقدند که ذرات میکایی که گه گاه درون این سنگ بدست می اید دلیل این نام گذاری است .آونتورین طیفی از آبی ؛آبی سبز ؛قهوه ای سرخ و خاکستری تا زرد دار د؛اما بیشتر به رنگ سبزدیده می شود .
    خواص درمانی آونتورین
    آونتورین خاص چاکرای قلب است و آن را فعال ؛روشن و تقویت می کند .در درمان ناراحتی های قلبی موثر است و توانایی قلب را افزایش می دهد و ترمیم بافت های آسیب دیده را تسهیل می کند .
    آونتورین سنگ آرامش و تعادل است و مناسب کسانی است که دوستدار هماهنگی و تمامیت اند .
    این سنگ سبب بروز آرامش عمیق و رضایت می شود و قلب را از عشق و لذت سرشار می سازد و بنابراین برای کسانی مناسب است که خود را عاری از عشق احساس می کنند یا نمی توانند به کسی اعتماد کنند و در ایجاد ارتباط با دیگران مشکل دارند .
    این سنگ در بر طرف کردن ناراحتی های مربوط به ریه و حنجره ؛بی خوابی ؛آلرژی و بیماری های پوستی نیز موثر است و درد را تسکین می دهد .
    آززتولیت
    سنگ بی رنگی است که مدت زیادی از استفاده از آن در درمان نمی گذرد .گویا این کریستال نیاز به پاک سازی دادن ندارد .
    خواص درمانی
    آززتولیت به خاطر ارتعاشات زیادش مناسب چاکرای تاج است .این سنگ روشنی ذهن را تسریع می کند.می توان از آن برای تقویت چاکرای چشم سوم هم استفاده کرد و به کمک آن ؛می توان نگاهی به گذشته و آینده افکند.از این سنگ بی نظیر در درمان التهاب ها و سرطان نیز استفاده می کنند .
    آزوریت
    آزوریت طیفی از آبی روشن تا آبی سیر دارد. بومیان امریکایی این سنگ را مقدس می دانند و معتقد اند که روحشان را هدایت می کند . مایاها از آزوریت برای افزایش نیروی روانی استفاده می کردند و در نتیجه ؛خرد و دانش را در مسیر تفکر خود قرار می دادند .
    خواص درمانی
    این سنگ مناسب چاکرای گلوست ؛اما چاکرای پیشانی را هم فعال می کند .آزوریت را معمولآ به نام سنگ بهشت می شناسند ؛زیرا راهنمای خوبی به جهان مهنوی است و توانایی روحی و بصیرت را افزایش می دهد .
    این سنگ آشفتگی ذهن را بر طرف می سازد ؛ابزار مناسبی برای مراقبه است ؛ترس را می زداید و موانع موجود بر سر راه پیشرفت فرد را رفع می کند .
    آزوریت همچنین ناراحتی های مثانه ؛کبد؛مجاری ادرار ؛اختلال تیرویید و مشکلات حنجره را نیز بر طرف می کند .
    یشم خطایی (سنگ خون)
    این سنگ نوعی کلسدونی است و طیف رنگش از سبز روشن تا سبز تیره است و لکه های قرمز رنگی نیز در آن دیده می شود (در سنگ های کوچک ؛ممکن است این لکه ها دیده نشود ).
    نام دیگرش هلیوتروپ ؛واژهای یونانی است به معنای قدرت شفا.این سنگ را گاهی ژاسپ سبز یا خونی نیز می گویند .
    خواص درمانی
    این سنگ با چاکرای ریشه ارتباط دارد و حمایت و ثبات می آفریند .سنگ نیرو و شهامت است و باعث می شود به موجودیتمان واقعیت و نقشه هایمان را تحقق بخشیم .
    این سنگ در کاهش مشکلات روانی و جسمی مرتبط با قلب موثر است و برای کسانی مفید است که در برقراری ارتباط با دیگران مشکل دارند .از این سنگ ؛از دیر باز در درمان اختلالات خونی استفاده می شده است .چون خون را صاف و رقیق می کند ؛اثر فوق العاده ای در درمان کم خونی دارد.برای تاثیر گذاری بر سیستم ایمنی بهتر است ن کار بالای قلب ؛مقابل غده تیموس ؛قرار گیرد ؛زیرا سموم را خنثی و سیستم لنفاوی را تقویت می کند.از این سنگ در درمان التهابات و تب ها نیز استفاده می شود.
    بوژیت
    بوژیت نام تجاری این سنگ است که میلیون ها سال در طبیعت بوده ؛اما ارزش و خاصیتش زمانی آشکار شد که پدر بزرگ کارن گیلسپی سه ساله ان را به نوه اش نشان داد.رنگ بوژیت از قهوه ای تا سیاه و معمولآ کروی شکل است .بوژیت با سطح نرم و صاف را بیشتر زنانه می دانند ؛در حالی که به انواع دیگر با سطوح زاویه دار انرژی مردانه نسبت داده می شود .گونه ای از این سنگ هم دو جنسی است .
    خواص در مانی
    بوژیت با چاکرای ریشه ارتباط دارد و کمک می کند تا حس کنیم که به سختی به زمین متصل هستیم .به لین ترتیب ؛توانایی فوق العاده ای در ایجاد تعادل دارد.هنگام استفاده از آن بهتر است هر دو نوع (زنانه و مردانه)را حدود ده تا بیست دقیقه در دو دست بگیریم .
    این کار سبب گشودگی انرژی های مسدود شده چاکرای ریشه می گردد .هم چنین می توان روی زمین دراز کشید و یک بوژیت را بالای سر و دیگری را پایین پا قرار داد تا به این طریق جریان آزاد انرژی برقرار شود (در این حالت ؛فرد حس می کند انرژی الکتریکی ملایمی در بدنش جریان یافته است ).
    از این سنگ برای کاهش درد در نواحی دردناک بدن نیز استفاده می شود و اگر آن را باخود داشته باشید ؛همواره از حس تعادل و انرژی مثبت لذت خواهید برد.
    کلسیت
    کلسیت ها در طبیعت به رنگ های آبی ؛سبز؛نارنجی؛صورتی ؛قرمز سیاه یا حتی بیرنگ یافت شوند .کلسیت (برگرفته از واژه یونانی چایکس به معنای آهک )هزاران سال است که مصرف درمانی دارد.
    کلسیت آبی
    این نوع کلسیت با چاکرای گلو در ارتباط است و در درمان التهاب های حنجره و ناراحتی های ریه و اختلالات تیرویید موثر است .سنگی عالی برای کاهش استرس ؛هیجان و انرژی های منفی است و نیز تنظیم کننده فشار خون است .
    کلسیت سبز
    این نوع کلسیت مناسب چاکرای قلب است و برای بهبود سیستم اعصاب ؛غده تیموس و افزایش کارایی سیستم ایمنی بسیار مفید است .کلسیت ها اعصاب را متعادل می کنند و کاهش دهنده استرس و هیجان و نیز برقرار کننده ریتم طبیعی قلب هستند .
    کلسیت نارنجی
    این نوع کلسیت برای چاکرای ناف مفید است و اختلال غدد تولید مثل را برطرف می سازد و متعادل کننده لیبیدو(انرژی جنسی)و برطرف کننده هراس بی مورد است .هم چنین مشکلات گوارشی را بر طرف و کلیه ها را پاک سازی می کند.
    کلسیت قرمز
    این سنگ انرژی زا مناسب چاکرای ریشه و افزایش دهنده نیروی حیات است .دردهای ناحیه پشت ؛ستون فقرات؛سیاتیک؛ران؛زانو؛ساق و مچ را کاهش می دهد .این سنگ در موارد درمان ناراحتی های اندام های جنسی و ناباروری نیز مورد استفاده دارد.
    خواص درمانی کلسیت ها
    متناسب با رنگ کلسیت ها ؛می توان از انها برای بهبود چاکراها استفاده کرد.
    کارنلین
    این سنگ در رنگ های نارنجی تا نارنجی تیره و قرمز تا قرمز قهوه ای و نیز صورتی یافت می شود.در مصر پیش کش های مقبره ها را از جنس کارنلین می ساختند ؛زیرا معتقد بودند این سنگ از مرده ها حفاطت می کند .در قرون وسطا نیز از ان برای کنترل خشم استفاده می کردند.
    خواص درمانی
    این سنگ برای چاکرای ریشه و خاجی مفید است و برای کسانی که در بیان احساس شان مشکل دارند کاربرد دارد.از این سنگ می توان در افزایش سطح انرژی ،برطرف کردن توهمات و بالا بردن قدرت مغز نیز استفاده کردکه در نتیجه قوه تمرکز و حل مشکلات نیز تقویت می گردد.این سنگ برای درمان اختلالات جریان خون و سردی بیش از حد بدن نیز مفید است .افزون بر این ؛کارنلین سنگ جرات و جسارت است و افکار منفی را از ذهن می زداید .از این سنگ برای پاک سازی سنگ های دیگر هم استفاده می شود .
    کاروﺌیت
    این سنگ در رنگ های صورتی ؛نیلی؛بنفش و ارغوانی فقط در روسیه یافت می شود.
    خواص درمانی
    این سنگ بنفش مناسب چاکرای پیشانی ؛تاج و قلب است و به انسان کمک می کند تا با جهان متعالی مرتبط شود .
    سنگ کاروﺌیت همچون دیگر سنگ ها ؛چاکراهای بسته را باز و انرژی منفی را به نوع مثبت تبدیل می کند و به این طریق ؛سبب افزایش کارایی قلب ؛وضعیت روانی و عاطفی و آرامش ذهن و بدن می گردد.این سنگ کابوس های دوران کودکی را نیز از بین می برد و ناراحتی های چشمی ؛کبدی؛فلبی و پانکراس و نیز سردردهای شدید را برطرف می سازد .
    کریزو کولا
    این سنگ معمولا در رنگ های آبی سبز روشن وجود دارد ؛ اما طیف قهوه ای تا سیاه آن نیز در طبیعت یافت می شود .کریزوکولا از واژه یونانی کریزو به معنی طلا و کولا به معنی چسپ مشتق شده است .نام دیگر آن بوراکس است .
    خواص درمانی/
    این سنگ با چاکرای گلو قرابت دارد و بنابراین برای درمان عفونت ها و التهابات سینوس ها ؛حنجره و ریه عالی است.کریزو کولا بر ارتباط تاکید دارد و ما را در بیان احساسات و حقیقت درونمان ترغیب می کند ؛اعتماد بنفس مان را افزایش می دهد و نیروی درونمان را تقویت می کند .کریزو کولا که سنگی سرد است ؛همه انواع التهابات مثل سوختگی ها ؛آفتاب سوختگی ها و برافروختگی بر اثر خشم را کاهش می دهد .هم چنین تنطیم کننده سیستم عصبی وقلب و پانکراس و قند خون و هرومونهاست و دردهای قاعدگی را نیز کاهش می دهد .به علاوه ؛در درمان عموم ناراحتی ها ی گوارشی ؛اختلالات مربوط به استخوان بندی مثل آرتریت ها ؛درد های ماهیچه ای ؛گرفتگی و انقباض شدید ؛زخم معده و اختلالات خونی نیز بسیار موثر است .کریزو کولا ما را با مادر زمین ارتباط می دهد و به این طریق ؛تعادلی بین طبیعت و درون ما برقرار می کند .
    عقیق سبز
    این عقیق سبک با رنگ سبز روشن با ونوس در روم باستان مرتبط است .
    خواص درمانی
    این سنگ با چاکرای قلب در ارتباط است ؛ آن را می گشاید ؛فعال و انرژی زا می سازد ؛از دردهای احساسی می کاهد ؛روابط به هم ریخته را به سامان می کند و حسادت ؛پرخاشگری ؛سازش ناپذیری ؛خودخواهی و رنج را به عواطف مثبت تبدیل می کند .
    این سنگ با تحریک کبد به خارج کردن سموم از بدن ؛بدی ها را از بدن و ذهن دور می کند ؛خواب شب را شیرین می سازد و به این ترتیب ؛برای کودکانی که از کابوس های شبانه رنج می برند ؛بسیار مناسب است .
    این سنگ در درمان و ترمیم اندامها ؛مشکلات نا باروری ؛اختلالات ریه و تیموس و خستگی های ذهنی و جسمی نیز موثر است .
    سیترین
    سیترین نامی فرانسوی بمعنای رنگ زرد است و به آن کوارتز زرد نیز می گویند .
    این سنگ رنگ طیفی از زرد بسیار روشن تا قهوه ای طلایی دارد.
    در دوران باستان ؛تصور می شد که این سنگ پادزهر نیش مار و از بین برنده افکار شیطانی است .سیترین نیز مثل آززتولیت ؛نیازی به پاک سازی ندارد.
    خواص درمانی
    سیترین با چاکرای شبکه خورشیدی ارتباط داردو آن را پاک و متعادل می کند و حس رضایت ؛شگفتی ؛لذت و دلبستگی می افریند .از آن می توان برای پاک کردن هاله و پر کردن بخش های تیره وجود با شادی و نور استفاده کرد .این سنگ به طرزی شگفت آور محرک مغز و تقویت کننده تفکر است ؛موجب خلاقیت می گرددو فرد را قادر می سازد مشکلات را ساده تر حل کند .همچنین به آن سنگ فراوانی و ثروت هم می گویند و عده ای معتقد اند با نگه داشتن آن می توان ثروت اندوخت .این سنگ انرژی زا به فرد احساس کامیابی می دهد و برای کسانی که احساس خستگی و فرسودگی می کنند بسیار کار آمد است.این سنگ تقویت کننده کلیه ها ؛مثانه؛شکم؛پانکراس و طحال نیز هست .
     
     

    + نوشته شده در  سه شنبه پنجم بهمن 1389ساعت 21:48  توسط خانم  | 

    عکس

    + نوشته شده در  سه شنبه پنجم بهمن 1389ساعت 21:37  توسط خانم  | 

    کاربرد کانی ها

     

    کانی ها و سنگ ها کاربردهای گوناگونی دارند برای ساختن وسایل زندگی ، زیورآلات، وسایل ساختمانی و در صنعت کاربرد فراوانی دارند.

    بطور کلی سنگ ها و کانی ها به سه منظور استخراج می شوند.
    الف: تأمین انرژی
    ب: تأمین مواد اولیه صنایع
    ج: جواهر سازی

    تأمین انرژی:
    انسان برای گرم کردن مسکن خود و پختن غذاها و راه اندازی وسایل نقلیه خود به انرژی نیاز دارد منبع اصلی تأمین انرژی سنگ ها هستند که حدود 78 درصد انرژی در بین سنگ های رسوبی یافت می شود.

    نفت: مایعی است تیره رنگ با بوی مخصوص که ترکیب شیمیایی ثابتی ندارد اما بیش تر از عناصر هیدروژن و کربن(هیدروکربن) است.

    پرسش: نفت چگونه تشکیل می شود؟
    موجودات بسیار ریز دریایی بنام پلانکتون ها که در آب دریا زندگی می کنند و عمر کوتاهی دارند پس از مرک در بین رسوبات قرار گرفته و پس از میلیون ها سال بر اثر فشار و گرمای زیاد به نفت تبدیل می شوند.

    پرسش: مخازن نفتی بیش تر درکجا تشکیل می شوند؟
    بیش تر در زیر اقیانوس ها تشکیل می شوند و در هر مخزن نفتی بخش های زیر وجود دارند.
       الف) سنگ مادر: به سنگ هائی که نفت در آنها تشکیل می شود.
       ب) سنگ پوششی: سنگ هائی هستند که به صورت یک لایه نفوذ ناپذیر از بالا آمدن نفت جلوگیری می کنند و تقریباً به حالت تاقدیس مانند بوده و جنس آنها بیش تر از سنگ گچ و سنگ رستی می باشد.
       ج) سنگ مخزن: سنگ هائی که شکاف و حفره های زیادی دارند و در زیر سنگ پوششی قرار دارند و درون آنها نفت و گاز و مقداری آب شور جمع می شود.

    ترتیب قرار گرفتن مواد در یک مخزن نفتی:
    به ترتیب از بالا به پایین گاز- نفت- آب شور


    زغال سنگ: یکی از مهمترین منابع انرژی است که به صورت لایه هایی در بین سنگ های رسوبی یافت می شود. مصرف عمده آن در تولید انرژی الکتریکی- ذوب فلزات و پتروشیمی می باشد.

    چگونگی تشکیل ذغال سنگ: گیاهانی که در مرداب ها و سواحل دریاهای گرم رشد فراوان دراند پس از قرار گرفتن در بین رسوبات به وسیله باکتری ها تجزیه شده اکسیژن و هیدروژن آن ها خارج شده و در صد کربن آن ها زیاد شده و به ذغال سنگ نارس تبدیل می گردد.
    زغال سنگ نارس بر اثر فشار و حرارت زیاد به انواع زغال سنگ های دیگر تبدیل می شود.

    کُکْ: نوعی زغال سنگ بسیار مرغوب است که تقریباً کربن خالص است و در صنایع فولاد سازی برای جداکردن آهن از سنگ معدن استفاده می شود.

    انرژی گرمایی زمین: خروج آب چشمه های آب گرم نشان دهنده این است که درون زمین گرم است.
    امروزه بسیاری از کشورها توانسته اند از این انرژی استفاده کنند که به آن زمین گرمایی گویند.


    طریقه استفاده از انرژی گرمایی زمین برای تولید جریان برق

     


    ب)کاربرد کانی ها و سنگ ها در مواد اولیه و صنایع
    سنگ ها و کانی ها برای تهیه مواد اولیه کاربرد زیادی دارند به عنوان مثال:

    1- در صنایع ساختمانی: برای تزئین نمای ساختمان ها- مصالح ساختمانی در نمای ساختمان بیش تر از گرانیت � مرمر- تراورتن و سنگ های چینی در تهیه مصالح بیش تر سنگ گچ � سنگ آهک

    نکته: برای تهیه سیمان سنگ آهنک را با رس در کوره حدود 1400 درجه حرارت داده تا پودر سیمان تولید شود.

    2- ذوب فلزات: برای ذوب فلزات از زغال سنگ آنتراسیت کک تهیه می کنند.


    3- صنایع شیمیایی : ساختن انواع لنت ترمز- لوله فارسیت- انواع ایرانیت-


    4- صنایع داروئی: ساختن انواع پودرها سموم شیمیایی - پودر پای بچه (پودر تالک)


    5- صنایع غذایی: در کارخانه قند برای تصفیه قند از سنگ آهک استفاده می شود. خاک رس برای جدا کردن ناخالصی ها در صنایع غذایی استفاده می شود.

    6- صنایع الکتریکی- الکترونیکی: برای انتقال جرایان برق و ساختن ترانزیستورها

     

    ج) در جواهر سازی:

     بعضی از کانی ها به علت رنگ و جلای زیبا ب عنان جواهر از آن ها استفاده می کنند مثل فیروزه- الماس- یاقوت- زمرد



    نوشته شده در تاريخ ۱۳۸۸/۱۱/۸ توسط علیرضا آقاابراهیمی
    + نوشته شده در  سه شنبه پنجم بهمن 1389ساعت 21:33  توسط خانم  | 

    عکس

    authorنوشته:پویا date تاریخ:1387/11/24 | comment نظرات [ 0 ]
    entryزمرد

    authorنوشته:پویا date تاریخ:1387/11/24 | comment نظرات [ 0 ]
    entryزیرکن

    authorنوشته:پویا date تاریخ:1387/11/24 | comment نظرات [ 0 ]
    entryآمتیست

    authorنوشته:پویا date تاریخ:1387/11/24 | comment نظرات [ 0 ]
    entryعقیق

    authorنوشته:پویا date تاریخ:1387/11/24 | comment نظرات [ 0 ]
    + نوشته شده در  سه شنبه پنجم بهمن 1389ساعت 21:26  توسط خانم  | 

    عکس

    + نوشته شده در  سه شنبه پنجم بهمن 1389ساعت 21:22  توسط خانم  | 

    عکس

    + نوشته شده در  سه شنبه پنجم بهمن 1389ساعت 21:18  توسط خانم  | 

    عکس


    اندازه این تصویر کوچک شده است ! برای مشاهده تصویر اصلی اینجا کلیک کنید . اندازه اصلی تصویر 768x1024 و حجم آن 132 کیلوبایت میباشد.
    + نوشته شده در  سه شنبه پنجم بهمن 1389ساعت 21:6  توسط خانم  | 

    منشاء

    منشأ کانیها و سنگهای صنعتی

    منشأ کانیها و سنگهای صنعتی

    کانیها و سنگهای صنعتی خاستگاههای 1 بسیار متنوعی دارند و در محدوده وسیعی از شرایط محیطی (دما، فشار و ترکیب شیمیایی ) تشکیل می شوند . شرایط محیطی در بخشهای مختلف زمین از جمله هسته، گوشته و پوسته کاملاً با یکدیگر متفاوت بوده و در نتیجه امکان تشکیل کانیها و سنگهای گوناگون ی در قسمتهای مختلف زمین وجود دارد. کانیها و سنگهای صنعتی نیز می توانند در شرایط مختلف تشکیل شوند . مهمترین خاستگاههای تشکیل کانیها و سنگهای صنعتی را می توان به صورت زیر خلاصه نمود:

    *خاستگاه آذرین که شامل نهشته های ماگمایی، پگماتیتی، کیمبرلیتی، کربناتیتی و

    گرمابی است.

    *خاستگاه رسوبی که شامل نهشته های تبخیری، آواری، شیمیایی و بیوشیمیایی است.

    *خاستگاه دگرگونی که شامل سنگها و کانیهای تشکیل شده در شرایط دگرگونی

    دفنی، ناحیه ای، پویا و همبری است.

    *خاستگاه دگرسانی و هوازدگی که شامل کانیها و سنگهای صنعتی حاصل از

    هوازدگی فیزیکی، شیمیایی و دگرسانی سنگها و کانیهای اولیه می باشد.

    1- خاستگاه آذرین

    بسیاری از کانیها و سنگهای صنعتی در شرایط آذرین که دما و حرارت خیلی بالا است تشکیل می شوند . ماگمای موجود در درون زمین، بسته به عمق تشکیل می تواند ترکیب متفاوتی داشته و پس از جایگی ری در بخشهای درونی زمین و یا ظاهر شدن در سطح زمین، کانیها و سنگهای متفاوتی را ایجاد نماید که برخی از این کانیها و سنگها جزء خانواده کانیها و سنگهای صنعتی هستند. برای مثال ماگمای کیمبرلیتی که دارای ماهیت آلکالن غنی از پتاسیم بوده، در اثر ذوب بخشی سنگهای گوشته فوقانی  تشکیل می شود و پس از جایگیری در پوسته زمین می تواند دارای الماس باشد . از طرفی ماگمای به وجود آمده از ذوب بخشی سنگهای پوسته میانی و فوقانی دارای ماهیت کالکوآلکالن بوده و پس از جایگیری در بخشهای بالاتر پوسته می تواند سنگهای پگماتیتی غنی از کوارتز، فلدسپات و میکا را به وجود آورد. از جمله کانیهای صنعتی که به صورت مستقیم از تفریق و تبلور ماگما به وجود

    می آیند می توان به اولیوین، زیرکن، پیروکسن و پلاژیوکلاز اشاره نمود . در بخشهای بعدی در مورد این کانیها توضیح داده شده است . همچنین از سنگهای آذرینی که به عنوان سنگهای صنعتی شناخته می شوند می توان از گرانیت، گابرو، بازالت، دونیت، پرلیت، پامیس و پوزولان نام برد.

    پگماتیتها از سنگهای آذرین درونی اسیدی هستند که از دو جهت در بحث کانیها و سنگهای صنعتی دارای اهمیت می باشند . سنگهای پگماتیتی به دلیل استحکام زیاد، رنگ و طرحهای زیبا می توانند به عنوان سنگ ساختمانی (نما و مالون ) مورد استفاده قرار گیرند . از طرف دیگر سنگهای پگماتیتی دارای مقادیر انبوهی کانی کوارتز، میکا و فلدسپات درشت بلور هستند که تمام کانیهای مذکور جزء کانیهای صنعتی مهم طبقه بندی می شوند. بهترین خاستگاه تشکیل برخی از کانیهای قیمتی مثل توپاز، تورمالین و بریل نیز پگماتیتها می باشد. کربناتیتها  از سنگهای آذرین آلکالنی هستند که دارای 80 درصد یا بیشتر کربنات (کلسیت، دولومیت و ...) می باشند. این سنگها هم به صورت درونی و هم به صورت خروجی مشاهده شده و می توانن د دارای کانیهای صنعتی مثل زیرکن، آپاتیت، فلوئوریت، فلوگوپیت و ورمیکولیت باشند.

    کانیهای حاصل از سرد شدن فازهای گرمابی (هیدروترمال) که در اثر تفریق و تبلور ماگمای اسیدی ایجاد می شوند، سهم مهمی در تشکیل کانیهای صنعتی دارند . غیر از بخار آب که بخش عمده ای از ح جم فازهای گرمابی را به خود اختصاص می دهد، سیلیس و برخی دیگر از فلزات، در فازهای گرمابی وجود دارند . با کاهش حرارت

    فازهای گرمابی که در درون درز و شکاف سنگها نفوذ کرده اند، در همان جا رسوب کرده و می توانند کانیهای صنعتی مثل کوارتز، 1فلوئورین، اسپات دیسلند ، با ریت و زئولیت را ایجاد نمایند . فازهای گرمابی از نظر کانی سازی فلزی دارای اهمیت بسیار زیادی هستند.

    2- خاستگاه رسوبی

    تعدادی از کانیها و سنگهای صنعتی در محیطهای رسوبی تشکیل می شوند . ویژگی مهم این محیطها، پایین بودن فشار (حدود یک اتمسفر ) و حرارت (تقریباً ب ین صفر تا شصت درجه سانتی گراد) است. در محیطهای رسوبی تبخیری  که مقدار تبخیر بیش از مقدار آب ورودی به حوضه رسوبی است، کانیهای صنعتی مثل هالیت، سیلویت، بوراکس و ژیپس تشکیل می شود. ماسه سنگ و سیلتستون که جزء سنگهای صنعتی طبقه بندی می شوند در محیطهای رسوبی آواری 4 که انرژی حوضه رسوبی زیاد و عمق آن کم است، تشکیل می شود.

    سنگ آهک، دولومیت و سنگهای سیلیسی مثل ژاسپیروئید  که در ردیف مهمترین سنگهای صنعتی می باشند، در اثر سازوکار رسوبگذاری شیمیایی و در محیطهای رسوبی شیمیایی به وجود می آیند. از سنگهای صنعتی که در اثر س ازوکارهای زیستی در محیطهای رسوبی (بیوشیمیایی) تشکیل می شوند می توان از دیاتومیت و فسفریت نام برد.

    3- خاستگاه دگرگونی

    در شرایط دگرگونی که فشار و حرارت بسیار بیشتر از فشار و حرارت سطح زمین است، کانیها و سنگهای صنعتی گوناگونی به وجود می آیند. در محیطهای دگرگونی ناحیه ای 1 و دفنی 2، فشار و حرارت زیادی حاکم است. در این شرایط کانیهایی مثل گرافیت، کروندم، آندالوزیت، کیانیت، گارنت و سنگهایی مانند اسلیت، کوارتزیت و شیستها که همگی جزء کانیها و سنگهای صنعتی به شمار می آیند، تشکیل می شوند. در محل تماس توده های آذرین درونی با سنگهای مجاور که محیط دگرگونی همبری 3 ایجاد می شود، کانیهایی مثل گارنت، ولاستونیت و اپیدوت در درون سنگهای اسکارنی به وجود می آیند . مرمر نیز از جمله سنگهای صنعتی ساختمانی است که در چنین محیطهای دگرگونی تشکیل می شود.

    4- خاستگاه دگرسانی و هوازدگی

    تعدادی از کانیها و سنگهای صنعتی وجود دارند که تحت هیچ کدام از شرایط آذرین، رسوبی و دگرگونی تشکیل نمی شوند. برای تشکیل این کانیها و سنگها شرایط دگرسانی یا هوازدگی از نوع فیزیکی و به ویژه شیمیایی لازم است. تالک، سرپانتین، کریزوتیل و منیزیت از کانیهای صنعتی هستند که در اثر دگرسانی یا هوازدگی شیمیایی سنگهای آذرین درونی بازیک و اولترابازیک تشکیل می شوند. آلونیت و کائولینیت نیز در اثر هوازدگی شیمیایی یا دگرسانی گرمابی سنگهای آذرین درونی اغلب از نوع اسیدی به وجود می آیند. از مهمترین سنگهای صنعتی که در اثر سازوکا ر دگرسانی و یا هوازدگی شیمیایی سنگها و کانیهای قبلی به وجود می آید می توان به بوکسیت (سنگ معدن آلومینیم و ماده نسوز)، لاتریت (خاک نسوز) و بنتونیت (دگرسانی سنگهای آتشفشانی اسیدی) اشاره نمود.

     

     

    alifazeli=egeology.blogfa.com

    + نوشته شده در  سه شنبه پنجم بهمن 1389ساعت 21:1  توسط خانم  | 

    نیکل «سنگ کانی»

    تازه کردن چاپ
    علوم طبیعت > زمین شناسی > کانی شناسی
    -->(cached)

    نیکل (Nickel)
    Ni
    (کوبیک (مکعبی
    سیستم تبلور
    ندارد
    خشن
    شکستگی
    (کدر(اپاک
    نوع سختی
    ندارد
    بلور- دانه ای
    اشکال ظاهری
    کمیاب ; متئوریتی
    .در اسیدها براحتی حل نمی شود
    Ni=100% و ادخالهای Fe
    ترکیب شیمیایی
    خاکستری سفید - نقره ای
    رنگ کانی
    خاکستری - سفید
    رنگ اثر خط
    تفاوت با کانی های مشابه
    تشابه کانی شناسی
    آهن
    اولترابازیک ها - متئوریت ها
    منشا تشکیل
    بی شکل
    شکل بلورها
    محل پیدایش
    .درزلاندنودانه های ایدیومورف نیکل درناحیة هازل وودیافت شده اند.همین طورادخالهای نیکل متئوریکی زلاندنودرمنطقة هن بوری مشاهده گردیده اند
    سایر مشخصات
    .از واژه نیکل اقتباس گردیده است
    سختی
    حداقل حداکثر حداقل حداکثر
    4.5 5.5 7.8 8.2


    منبع






    + نوشته شده در  سه شنبه پنجم بهمن 1389ساعت 20:57  توسط خانم  | 

    کانی ها در یک نگاه

    کانی ماده‌ی طبيعی، غيرآلی، بلوری و جامد است که در ترکيب سنگ‌های پوسته‌ی زمين يافت می‌شود. برخی کانی‌ها از يک عنصر خالص و بسياری از آن‌ها از دو يا چند عنصر درست شده‌اند. در هر صورت، کانی‌ها ترکيب شيميايی معينی دارند. واژه‌ی کانی از واژه‌ی فارسی کان گرفته شده است که در زبان عربی به آن معدن گفته می‌شود. بنابراين، کانی به ماده‌ای گفته می‌شود که به طور طبيعی از معدن(کان) به دست می‌آيد و معدن بخشی از پوسته‌ای زمين است که در آن‌جا به اندازه‌ی چشم‌گيری، کانی يافت می‌شود. موادی مانند شيشه، چينی، آلياژ‌های گوناگون، که انسان‌ آن‌ها را ساخته است، و موادی مانند مرواريد صدف، استخوان، عاج و بسياری ديگر، که جان‌داران می‌سازند، کانی نيستند.

    ويژگی‌های کانی‌ها

    کانی‌ها چيزهای همگنی هستند؛ يعنی، ويژگی‌های فيزيکی و شيميايی همه‌ی ذره‌های سازنده‌ی آن‌ها، يکسان است. برای مثال، اگر يک قطعه هاليت(نمک خوراکی) را به ذره‌های بسيار کوچکی بشکنيم، همه‌ی ذره‌های به دست آمده، مزه‌ی شوری دارند، به سادگی در آب حل می شوند و ديگر ويژگی‌های نمک را نشان می‌دهند.

    کانی‌ها مواد بلوری و جامدی هستند؛ يعنی، ذره‌های سازنده‌ی آن‌ها بر اساس نظم و قانون معينی کنار هم قرار گرفته‌اند؛ به نحوی که، همه‌ی سطح‌های بيرونی يک کانی، صاف است. شکل بلوری و منظم کانی‌ها از آرايش اتم‌ها و مولکول‌های درونی آن‌ها ناشی می‌شود.

    هر کانی ترکيب شيميايی ثابتی دارد. برای مثال، پيريت هميشه FeS2 و کلسيت CaCO3 همواره است. البته، در برخی کانی‌ها ممکن است نسبت برخی عنصرها تغيير کند. برای مثال، در کانی الوين( FeMgSiO4 ) ممکن است درصد آهن و منيزيم از بلوری به بلوری ديگر، از صفر تا صد درصد تغيير کند.

    برخی کانی‌ها، مانند طلا، از يک عنصر درست شده‌اند. البته، طلا کم‌تر به صورت خالص يافت می‌شود. بلورهای مکعبی و زرد رنگ طلا، اگر با نقره همراه باشند، روشن‌تر و اگر با مس همراه باشند، قرمزتر به نظر می‌رسند. بسيار از کانی‌ها از دو يا چند عنصر متفاوت هستند که با هم مخلوط شده و ماده‌ی مرکبی به وجود آورده‌اند. برای مثال، فراوان‌ترين کانی، يعنی کوارتز، ترکيبی از سيليسيم و اکسيژن است.

    شکل‌گيری کانی‌ها

    کانی‌ها از پيوندهای گوناگون بين اتم‌های عنصرها به وجود می‌آيند. تا کنون 92 عنصر در طبيعت شناسايی شده است. از بين اين 92 عنصر طبيعی، 8 عنصر اکسيژن، سيليسيوم، آلومينيوم، آهن، کلسيم، سديم، پتاسيم، و منيزيم، حدود 5/98 درصد کانی‌ها را می‌سازند. از ترکيب‌شدن اين عنصرها با هم، کانی‌ها گوناگونی به وجود می‌آيد. برای مثال، از ترکيب شدن اکسيژن با سيليسيوم، اکسيد سيليسيوم SiO2 (کوارتز) و از ترکيب‌شدن اکسيژن، سيليسيوم، منيزيم و آهن، الوين( FeMgSiO4 ) به دست می‌آيد.

    کانی‌ها علاوه بر اين که از نظر ترکيب شيميايی با هم تفاوت دارند، از نظر شکل ظاهری، رنگ، اندازه و ديگر ويژگی‌ها نيز تفاوت‌های زيادی با هم دارند. اين تفاوت‌ها از چگونگی شکل‌گيری آن‌ها برمی‌خيزد. برخی کانی‌ها از سرد شدن ماده‌ی مذاب به دست می‌آيند. همه‌ی کانی‌های سنگ‌های آذرين، مانند کوارتز، فلدسپات، ميکا و الوين، اين گونه به وجود می‌آيند.

    برخی ديگر از کانی‌ها از سرد شدن بخار در سطح سنگ‌ها يا شکاف‌های موجود در آن‌ها به وجود می‌آيند. سرد شدن گاز گوگرد در قله‌های آتش‌فشانی دماوند و تفتان، نمونه‌ای از اين فرايند است. کانی‌ها ديگری از بخار شدن محلول‌هايی به وجود می‌ايند که به اندازه‌ی اشباع رسيده‌اند. برای مثال، از بخار شدن آرام‌ درياچه‌های مرکزی ايران، نمک و گچ به دست می‌آيد.

    برخی کانی‌ها از واکنش‌های شيميايی يون‌ها در آب به وجود می‌آيند. برای مثال، در درياهای گرم، يون کلسيم(+2 Ca) با يون کربنات(+CO32)ترکيب می‌شود و کانی کلسيت(CaCO3) ته‌نشين می‌شود. برخی کانی‌ها نيز پيامد تخريب شيميايی کانی‌ها ديگر هستند. برای مثال، از تجزيه‌ی شيميايی فلدسپات‌ها، کانی‌های رستی(کانی‌های تشکيل‌دهنده‌ی خاک) به وجود می‌آيند.

    شناسايی کانی‌ها

    زمين‌شناسان برای شناسايی کانی‌ها از روش‌های گوناگونی، مانند رنگ‌ شعله، طيف نوری، ميکروسکوپ‌های پلاريزان، ميکروسکوپ الکترونی و پرتو ايکس، بهره می‌گيرند.

    رنگ‌شعله. در اين روش تکه‌ای از کانی يا پودر آن را روی شعله نگه می‌دارند و با دستگاهی به آن می‌دمند. با تغيير رنگی که در شعله پديد می‌آيد، می‌توان برخی از کانی‌ها را شناسايی کرد. سديم رنگ زرد، پتاسيم رنگ نارنجی، منيزيم رنگ قرمز، کلسيم رنگ نارنجی، باريم رنگ سبز مايل به زرد و مس رنگ سبز درخشان، به وجود می‌آورد.

    طيف نور. در اين روش مقدار اندکی از يک کانی را در دستگاهی، که با جرقه‌ی الکتريکی و در فشار زياد کار می‌کند، قرار می‌دهند تا کانی بخار شود. در اين حالت، اتم‌های عنصرهای سازنده‌ی کانی، طول موج ويژه‌ای توليد می‌کنند که پس از عکس‌برداری می‌توان با کمک آن‌ها به عنصرهای سازنده‌ی کانی پی ‌برد.

    ميکروسکوپ پلاريزان. در اين روش، ضخامت يک قطعه سنگ را که دارای کانی‌های گوناگون است، به اندازه‌ای کم می‌کنند تا شفاف شود و نور از آن بگذرد. سپس آن را زير ميکروسکوپ پلاريزان بررسی می‌کنند. اکنون از روی شکل ظاهری، نوع شکستگی، ضريب شکست نور، رنگ و ديگر ويژگی‌ها، کانی را شناسايی می‌کنند.

    ميکروسکوپ الکترونی. لايه‌ی نازکی از کانی را با اين ميکروسکوپ مطالعه می‌کننند. باريکه‌ی الکترونی به کانی برخورد می‌کند و بخشی از آن به کانی جذب می‌شود که سايه‌ای از کانی روی صفحه‌ی ويژه‌ای به وجود می‌آورد. بررسی اين سايه از نظر شکل ظاهری، شکستگی‌ها و ساختمان درونی کانی‌ها، به شناسايی کانی می‌انجامد.

    پرتو ايکس. اين روش در شناسايی کانی‌ها، به‌ويژه کانی‌هايی که ترکيب شيميايی مشابهی دارند، بسيار کارآمد است. پرتوهای ايکس را به بلور کانی می‌تابانند. بخشی از اين پرتوها از کانی می‌گذرد و بخشی پس از برخورد با ذره‌هايی که در گوشه‌های شبکه‌ی بلور کانی قرار دارند، بازتاب می‌يابد. با برسی عکس به دست آمده از اثر اين پرتوها بر فيلم عکاسی، می‌توان کانی مورد نظر را شناسايی کرد.

    شناسايی کانی‌های آشنا

    به کمک ويژگی‌های فيزيکی و شيميايی کانی‌ها، می‌تـوان به روش‌های ساده‌تری برخی از کانی‌های بسيار شناخته شده را شناسايی کرد.

    شکل بلور. اندازه‌ی بلورها ممکن است بسيار بزرگ يا بسيار کوچک باشد. در حالی که وزن کانی بريل ممکن است تا 200 تن هم برسيد، برخی کانی‌ها تنها با پرتوهای ايکس ديده می‌شوند. شکل کانی‌ها نيز بسيار گوناگون است. با وجود اين، زاويه‌های بين سطح‌های مشابه در همه‌ی بلورهای يک کانی همواره يکسان است. برای مثال، بلور نمک، چه بزرگ و چه کوچک، همواره مکعبی شکل است و بين سطح‌های خود، زاويه‌ 90 درجه دارد.

    سختی. دانشمند اتريشی به نام فردريش موهس(1839-1773) مقياسی برای درجه‌ی سختی کانی‌ها وضع کرد. مقياس او از درجه‌ی يک برای تالک(نرم‌ترين کانی) تا درجه‌ی 10 برای الماس (سخت‌ترين کانی) است. بر اساس اين مقياس، سختی ناخن انسان، 5/2، سکه‌ی مسی 5/3 و چاقوی فولادی قلم‌تراش، 5/5 است. اکنون با توجه با اين که در اثر کشيدن اين چيزها بر سطح کانی، در آن خراش ايجاد می‌شود يا نه، سختی کانی را اندازه می‌گيرند و با توجه با سختی، کانی را شناسايی می‌کنند.

    رَخ(کليواژ). رخ به شکستگی کانی‌ها در راستای سطح صاف، پس از وارد شدن ضربه‌ای شديد، مانند ضربه‌ی چکش، گفته می‌شود. ميکا در يک جهت می‌شکند و ورقه ورقه می شود؛ کوارتز خورد می‌شود؛ نمک خوراکی رخ سه جهتی قائم و کلسيت رخ سه جهتی غير قائم دارد.

    رنگ. برخی کانی‌ها هميشه به يک رنگ ديده می‌شوند. برای مثال، طلا همواره زرد، مالاکيت، گرافيت هميشه سياه و مالاکيت به رنگ سبز فيروزه‌ای است. رنگ را بايد در سحی که به تازگی شکسته شده است، مشاهده کرد. زيرا هوازدگی رنگ سطح رويی را تغيير می‌دهد.

    اثر بر چينی بدون لعاب. در اين روش کانی را بر چينی بدون لعاب( پشت نعلبکی بخشی که لعاب ندارد) می‌کشند تا لايه‌ی نازکی از آن بر سطح چينی بماند. کانی‌های نافلزی اثر بی‌رنگ يا به رنگ روشن دارند و کانی‌های فلزی رنگ‌های تيره‌تری پديد می‌آورند. برای مثال، کانی زرد رنگ پيريت، رنگ سياه برجای می‌گذارد و اثر هماتيت، که بيش‌تر به رنگ خاکستری و ساه است، قرمز قهوه‌ای ديده می‌شود.

    جلا. جلو يا درخشندگی سطح کانی نيز در شناسايی آن سودمند است. کانی‌های فلزی نور را به‌خوبی بازمی‌تابانند و به اصطلاح جلای فلزی دارند. هاليت و کوارتز، جلای شيشه‌ای و اوپال و اسفالريت، جلای صمغی دارند.

    چگالی(جرم‌حجمی). برای به دست آوردن چگالی کانی‌ها، جرم آن‌ها را با ترازو و حجم را با استوانه‌ی درجه‌بندی شده دارای آب، اندازه می‌گيرند تا با تقسيم کردن جرم بر حجم، چگالی کانی به دست آيد. چگالی بيش‌تر کانی های سيليکاتی، که بخشی زيادی از پوسته‌ی زمين را می‌سازند، حدود 5/2 تا 5/3 گرم بر سانتی‌متر مکعب است. کانی‌هايی که در ساختمان خود عنصرهای سنگينی مانند سرب و باريوم دارند، دارای چگالی بالايی هستند. برای مثال، چگالی گالن(PbS)، حدود 5/7 گرم بر سانتی‌متر مکعب است.

    نام‌گذاری کانی‌ها

    بيش‌تر کانی‌ها نام‌های کهنی دارند و اثر واژگان يونانی و رومی را بر خود دارند. برخی کانی‌ها نيز به نام کاشفشان يا برای سپاس‌گذاری از کوشش‌های دانشمندان بزرگ نام‌گذاری شده‌اند. به‌طور کلی نام کانی‌ها به روش‌های زير برگزيده شده است:

    1. نام برخی کانی‌ها بسيار کهن است و هنوز دليل ناميده شدن به چنين نام‌هايی را به‌درستی نمی‌دانيم؛ مانند کوارتز.

    2. نام برخی از کانی‌ها از نام کاشفشان گرفته شده است؛ مانندکووليت از کوولی، کانی‌شناس ايتاليايی.

    3. نام برخی کانی‌ها از نام جايی گرفته شده که نخستين‌بار در آن‌جا پيدا شده‌اند؛ مانند آرگونيت از آرگون در اسپانيا.

    4. برخی کانی‌ها نام‌های افسانه‌ای دارند؛ مانند مارتيت از مارس(خدای جنگ).

    5. نام برخی کانی‌ها از ترکيب شيميايی آن‌ها گرفته شده است؛ مانند سيدريت از سيدروس به معنای آهن.

    6. نام برخی از کانی‌ها از ويژگی‌های فيزيکی آن‌ها گرفته شده است؛ مانند باريت از باروس به معنای سنگين.

    7. نام برخی از کانی‌ها از نوع کاربرد آن ها گرفته شده است؛ مانند نفريت از نفرون کليه‌ها، زيرا اين کانی برای درمان آسيب‌ها کليه سودمند است.

    8. نام برخی از کانی‌ها از رنگ آن‌ها گرفته شده است؛ مانند الوين به معنای کانی سبز زيتونی.

    9. برخی کانی‌ها نام محلی دارندکه جنبه‌ی جهانی پيدا کرده است؛ مانند کرندوم و سافير که نام هندی اين کانی‌هاست.

    کانی‌هايی با نام‌های ايرانی

    1. بيرونيت( Birunite ): سيليکات کلسيم و کربنات کلسيم آب‌دار

    اين کانی در سال 1957 ميلادی کشف و به افتخار دانشمند ايرانی، ابوريحان بيرونی نام‌گذاری شد تا بزرگ‌داشتی بر پژوهش‌های وی درباره‌ی کانی‌ها و سنگ‌ها باشد.

    2. آويسنيت( Avicennite ): اکسيد تاليوم و آهن

    اين کانی در سال 1958 ميلادی کشف شد و به افتخار دانشمندايرانی، ابن سينا، نام‌ گذاری شد. ابن سينا نخستين طبقه‌بندی کانی‌ها را در کتاب شفا آورده است.

    3. تالمسيت( Talmessite ): آرسنات آب‌دار کلسيم، منيزيم و باريوم)

    اين کانی را باريان و هرپن در سال 1960 در معدن قديمی تالمسی در کنار دهی به همين نام در انارک يزد کشف کردند و نام اين معدن را بر آن گذاشتند. اين کانی ويژگی فاوئورسان دارد و رنگ آن بی‌رنگ تا سبز می‌شود.

    4. ايرانيت( Iranite ): کرومات سرب آب‌دار

    اين کانی را باريان و هرپن در سال 1963 در يکی از معدن‌های قديمی سه‌برز در شمال غربی انارک کشف کردند و نام ايرانيت را بر آن نهادند. اين کانی زرد زعفرانی و دارای جلای شيشه‌ای، در پيرامون نايبندان نيز يافت می‌شود.

    5. خونيت( Khuniite ): کرومات سرب، روی و مس

    اين کانی را اديب و اتمان در سال 1970 ميلادی در معدن قديمی خونی در شمال انارک کشف کردند. اين کانی به کانی ايرانيت شباهت زيادی دارد، اما رنگ زرد آن به قهوه‌ای گرايش دارد.

    6. انارکيت( Anarakite ): کلريد بازی روی و مس

    اين کانی را اديب و اتمان در سال 1972 در انارک کشف کردند و نام همين بخش را بر اين کانی سبز رنگ نهادند.

    7. خادميت( Khademite ): سولفات بازی و آب‌دار آلومينيوم

    اين کانی را باريان، برتلون و صدرزاده در ساغند يزد کشف کردند و به افتخار نصرالله خادم، رياست آن زمان سازمان زمين‌شناسی ايران، نام‌گذاری کردند.

    طبقه‌بندی کانی‌ها

    طبقه‌بندی کانی‌ها ممکن است برپايه‌ی چگونگی شکل‌گيری آن‌ها انجام شود. بر اين اساس، آن‌ها را به کانی‌های ماگمايی، رسوبی و دگرگونی طبقه‌بندی می‌کنند. روش ديگر برای طبقه‌بندی کانی‌ها، توجه به ترکيب شيميايی آن‌هاست که در اين‌جا مورد توجه است.

    1. سليکات‌ها: از ترکيب شدن سيليسوم، اکسيژن و يک يا چند فلز به دست می‌آيند. به دو دسته‌ی سيليکات‌های تيره(دارای آهن و منيزيم) و سيليکات‌های روشن(بدون آهن و منيزيم) تقسيم می‌شود. الوين، پيروکسين، آمفيبول، ميکای سياه، تورمالين، تالک، سرپانتين و آزبست، نمونه‌هايی از دسته‌ی نخست، کوارتز، فلدسپات، ميکای سفيد و کائولينيت، نمونه‌هايی از دسته‌ی دوم هستند.

    2. سولفات‌ها: از ترکيب شدن اکسيژن، گوگرد و يک يا چند فلز به دست می‌آيند. حدود 150 کانی از اين گونه وجود دارد که انيدريت، ژيپس، باريت و آلونيت از آن‌ها هستند.

    3. کربنات‌ها: از حل شدن دی‌اکسيدکربن در آب باران، اسيدکربنيک به دست می‌آيد و اين اسد يون بی‌کربنات را به وجود می‌آيورد. از ترکيب شدن اين يون با يون‌ها مثبت فلزی، حدود 70 گونه کانی کربناتی به وجود آمده است. کلسيت، دولوميت، منيزيت، سيدريت، اسميت‌ سونيت، سروزيت و مالاکيت از آن‌ها هستند.

    4. فسفات‌ها: از ترکيب شدن فسفر، اکسيژن و يک يا چند فلز به دست می‌آيند. آپاتيت و فيروزه نمونه‌هايی از اين دسته هستند.

    5. هاليدها: ترکيب‌های گوناگونی از هالوژن‌ها، يعنی کلر، فلئور، برم و يد با يک فلز هستند. هاليت، سيلويت و فلئوريت از اين دسته‌اند.

    6. سولفيدها: ترکيبی از گوگرد با يک فلز هستند. بيش از 200 نوع سولفيد در طبيعت پيدا شده که گالن، پيريت، اسفالريت وکالکوسيت از آن‌ها هستند.

    7. اکسيدها: از ترکيب شدن اکسيژن با يک فلز به دست می‌آيند. يخ، هماتيت، مانيتيت، ليمونيت و کورندوم از اين دسته‌اند.

    8. عنصرها: از بين همه‌ی عنصرهايی که در زيمن پيدا می‌شود، فقط حدود 20 عنصر به صورت خالص می‌تواند سازنده ی کانی باشند. طلا، نقره، مس، کربن و گوگرد از اين دسته‌اند.

    کاربرد کانی‌ها

    کانی‌ها در آغاز به همان صورت که از پوسته‌ی زمين به دست می‌آمدند، به کار می‌رفتند. برخی از اين کانی‌ها که بلورهای ظريف و پايدار در برابر فرسايش داشتند، پس از صيقل‌کاری و تراش خوردن، به عنوان آرايش به کار می‌رفتند. به اين کانی‌ها سنگ‌های قيمتی يا جواهر می‌گوييم. الماس، فيروزه، ياقوت کبود، زمرد، زبرجد، لعل، چشم گربه، عقيق، مرواريد، و درّکوهی از مهم‌ترين کانی‌های گران‌بها هستند.

    از زمانی که بشر به فن‌آوری ذوب کردن فلز، قالب‌ريزی و توليد آلياژ دست يافت، کاربرد کانی‌ها نيز گسترش يافت. امروزه بيش از 40 نوع کانی و صدها ترکيبی که از آن‌ها به دست می‌آيد، در صنعت کاربرد دارند. در ادامه به برخی از اين کاربردها اشاره می شود.

    اليوين: جواهر و مواد ديرگداز

    پيروکسن‌ها: جواهر، به دست آوردن فلزهای کمياب

    آمفيبول‌ها: جواهر، پارچه‌ی مقاوم به آتش و مواد ديرگداز

    ميکاها: عايق الکتريکی در راديو، تلويزيون و ديگر دستگاه‌های الکتريکی، شيشه‌ی دريچه‌ی کوره‌های ذوب فلز، کاغذ ديواری، لاستيک‌سازی، کاغذ معمولی، رنگ‌روغن نسوز، طلق سماور و چراغ آشپزخانه

    تورمالين: الکترونيک، به دست آوردن بُر، جواهر

    تالک: کاغذسازی، نساجی، لاستيک سازی، صابون خياطی، صفحه کليد برق، سراميک‌سازی، حشره‌کش، عايق پشت‌بام، پودر بچه و مواد آرايشی

    سرپانتين: سنگ‌ روکار ساختمان، مواد ديرگداز، به دست آوردن منيزيم

    آزبست: پارچه‌ی نسوز، توری چراغ، عايق حرارتی، لنت ترمز، لوله و ورقه‌های سيمانی. کاربرد آن به دليل نقش آن در بروز بيماری در شش‌ها، ممنوع شده است.

    کوارتز : ساعت‌سازی، ابزارهای نوری و اخترشناسی، کاغذ، شيشه، سمباده و جواهر

    ارتوزها: لعاب چينی و کاشی

    پلاژيوکلازها: جواهر و نمای ساختمان

    کائولينيت: ظرف چينی، کاغذ، رنگ‌ و پلاستيک

    ژيپس: ساختمان‌سازی، مجسمه‌سازی، کاغذ، کند‌کننده در سيمان پورتلند، افزايش باروری خاک، بتونه‌ی نقاشی و برای رشد مخمرها در صنعت غذا.

    باريت: دارو، عکس‌برداری از لوله‌ی گوارش، رنگ، پلاستيک، مواد عايق، کاغذ و گل حفاری

    کلسيت: سنگ نمای ساختمان، مجسمه‌سازی، سيمان، تصفيه‌ی آب، شيشه‌سازی، چرم‌سازی، ابزارهای نوری برای ايجاد نور پلاريزه، کاغذ سازی، کشاورزی و ذوب فلزها

    دولوميت: ساختن آجر برای آستر کوره‌های حرارتی و سيمان پورتلند

    منيزيت: آجر نسوز، به دست آوردن منيزيم

    زرنيخ: پزشکی، رنگ‌سازی، حشرهکش و تهيه‌ی ارسنيک

    آپاتيت: کودهای شيميايی و اسيدفسفريک

    مالاکيت: مواد آرايشی، نمای درونی ساختمان و تهيه‌ی مس

    هاليت : سديم و کلر، شوينده‌ها، پارچه بافی، چوب‌بری، رنگرزی، چرم‌سازی، کودسازی، نگهداری مواد غذايی و خنک کننده‌ی موتور يخچال

    سيلويت: به دست آودرن پتاسيم و کلر و کود شيميايی

    فلوئوريت: ذوب فلزها و ابزارها نوری

    گوگرد: اسيدسولفوريک، لاستيک‌سازی، نساجی، دباغی، رنگ‌سازی، کاغذسازی، مواد منفجره، کبريت‌سازی، سم دفع آفت، کود و حشره‌کش

    طلا: جواهر، سکه، دندان، ترانزيستورها و ديودها، هواپيماسازی، صنعت فضا وکاتاليزور فرايندهای شيميايی

    نقره: جواهر، سکه، کاغذسازی و کاتاليزور فرايندهای شيميايی

    مس: صنعت الکتريکی و الکترونيک، لوله‌سازی، سکه، ظرف، آلياژ، رنگ آب و سبز، آبکاری، مواد آرايشی، فرايندهای شيميايی و محلول شوايتزر(حلال سلولز پنبه)

    الماس: جواهر، ابزار برنده و سايند و سرمته‌ی حفاری

    گرافيت: ساختن بوته‌ی کوره‌های فولادسازی، رنگ‌سازی، صنعت برق، نيروگاه‌های هسته‌ای، واکس و مدادسازی

    از بسياری از کانی‌ها نيز فلزهای مهمی به دست می‌آيد يا در فرآيند توليد فلز به کار می‌روند:. سيدريت، مانيتيت، هماتيت و ليمونيت(آهن)، اسميت سونيت و اسفالريت(روی)، سروزيت و گالن(سرب)، کالکوسيت، کالکوپيريت و کوپريت(مس).


     منبع:

    1. حسينی، احمد. کانی‌ها. انتشارات مدرسه‌ی برهان، 1382

    2. محمدی، مهين. بلورشناسی هندسی. دانشگاه پيام نور، 1371

    3. مدنی، حسن. کانی‌ها را بشناسيم. کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، 1366

    4. سورل، چارلز. کانی‌های جهان. محمود بهزاد. سازمان محيط زيست، 1360

    5. زاوش، محمد. کانی‌شناسی در ايران قديم، 1355


     پيوند بيرونی

    + نوشته شده در  سه شنبه پنجم بهمن 1389ساعت 20:47  توسط خانم  |